بررسی تأثیر دوره ابتدایی در ترویج و انتقال فرهنگ جهاد، ایثار و شهادت: تحلیل محتوای کتاب های درسی با تاکید بر آیات و روایات

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 اداره آموزش و پرورش شهرستان زرند ایران

10.48310/qej.2026.18782.1055

چکیده

پایداری هویت دینی ، در گرو ترویج فرهنگ جهاد، ایثار و شهادت از سال‌های آغازین آموزش است و کتاب‌های درسی یکی از مهم‌ترین ابزارهای نظام تربیت برای انتقال این ارزش‌ها بر پایه قرآن و عترت به شمار می‌آیند. هدف پژوهش ، سنجش میزان بازنمایی مفاهیم مربوط به فرهنگ جهاد، ایثار و شهادت در کتاب‌های فارسی، قرآن، مطالعات اجتماعی و هدیه‌های آسمانی پایه سوم ابتدایی است. روش تحقیق، تحلیل محتوای کمی با استفاده از فهرست‌واره‌ای برگرفته از مؤلفه‌های دینی فرهنگ جهاد، ایثار و شهادت (مانند مبارزه در راه خدا، مقاومت، از خودگذشتگی، تعاون، عدالت، آشنایی با شهدا و عملیات‌ها) است که روایی آن بر اساس قرآن، نهج‌البلاغه و پایایی آن با سنجش توافق کدگذاران تأیید شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در مجموع ۲۵۹ مفهوم مرتبط با فرهنگ جهاد، ایثار و شهادت در کتاب‌های پایه سوم تا ششم درج شده که تنها ۵۹ مورد آن به پایه سوم اختصاص دارد؛ به‌ویژه مؤلفه‌هایی مانند مقاومت و ایستادگی، آشنایی با اسامی شهدا و کاری فراتر از وظیفه بیشترین فراوانی را دارند، در حالی‌که مؤلفه‌هایی همچون عدالت و انصاف، تعاون، مقدم داشتن دیگران بر خود و آشنایی با وصیت‌نامه و عملیات ها حضور بسیار اندکی دارند. بر اساس این نتایج، می‌توان گفت برنامه درسی موجود بیشتر بر ایجاد گرایش عاطفی نسبت به فرهنگ ایثار و جهاد متمرکز است و برای تحقق تربیت قرآنیِ متوازن در سه ساحت بینش، گرایش و کنش، بازنگری در محتوای کتاب‌های پایه سوم و تقویت حضور مفاهیم رفتاری و اجتماعیِ ایثار و جهاد بر مبنای قرآن و عترت ضرورت دارد.

کلیدواژه‌ها

دو فصلنامه مطالعات تربیتی و اجتماعی قرآن وعترت

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 17 اردیبهشت 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار