دانشگاه فرهنگیاندو فصلنامه مطالعات تربیتی و اجتماعی قرآن وعترت1833-271781520250421Investigating Solutions to Increase the Level of Human Existential Capacity From the Perspective of Nahj al-Balaghaبررسی راهکارهای افزایش سطح ظرفیت وجودی انسان از منظر نهج البلاغه722488310.48310/qej.2025.17839.1042FAفرحنازقاسمیاندکترا تربیت بدنی، دانشگاه فرهنگیان، مازندران، ساری، ایران.مهنازقاسمیانکارشناسی ارشد، پژوهش هنر، آموزش و پرورش، مازندران، ساری، ایران.Journal Article20241222Man, through his self-knowledge, contemplates his existential nature in the world, and these musts and mustn'ts prevent man from being obscene and impersonal. Nahjul-Balagha, as a valid work in Islam, is also known as an anthropological work, considering the anthropological approach used in it. The present study is descriptive in design with an applied purpose and was conducted using the library document information method, with the aim of examining the strategies for human existential capacity based on Nahjul-Balagha, the main topics of which were extracted from Nahjul-Balagha. The results showed that knowing God, paying attention to the mutual relationship between science and reason, awakening from negligence, the path of knowledge and self-knowledge, and acting on the commands of religion are strategies for increasing the level of human existential capacity. Therefore, these strategies bring man closer from a state of negligence and limitation to a state of awareness and full potential. This new situation initially guarantees the happiness of the individual and, in a higher horizon, the happiness of society and humanity.انسان با خودشناسی خود به تدبر درباره ماهیت وجودی‌اش در جهان می‌پردازد و این بایدها و نبایدها باعث می‌شود که انسان از اباحه‌گری و چیستی‌انگاری مصون بماند. نهج البلاغه به عنوان یک اثر معتبر در اسلام، با توجه به رویکرد انسان شناسی که در آن به کار رفته است، به عنوان یک اثر انسان شناسی نیز شناخته می شود. پژوهش حاضر طرح آن توصیفی بوده با هدفی کاربردی و به روش اطلاعات اسناد کتابخانه ای انجام شده است، با هدف بررسی راهکارهای ظرفیت وجودی انسان براساس نهج‌البلاغه تشکیل می دهد که مباحث اصلی از <span style="text-decoration: line-through;">آنها</span> نهج‌البلاغه استخراج شده است، نتایج نشان داد که شناخت خدا، توجه به رابطه متقابل علم و عقل، بیداری از غفلت، راه معرفت و شناخت خود، عمل به دستورات دین راهکارهای افزایش سطح ظرفیت وجودی انسان است. بنابراین این راهکارها انسان را از یک حالت غفلت و محدودیت به یک حالت آگاهی و پتانسیل کامل نزدیک‌تر میکند. این وضعیت جدید، در ابتدای امر سعادت فرد و در افقی بلندتر سعادت جامعه و بشریت را تضمین می نماید.https://qej.cfu.ac.ir/article_4883_4d0521f05716386b9d8f9e1fc0fc8817.pdfدانشگاه فرهنگیاندو فصلنامه مطالعات تربیتی و اجتماعی قرآن وعترت1833-271781520260220The Role of the Mother in Shaping a Child's Religious Identity: A Quranic-Sociological Approachنقش مادر در شکل‌گیری هویت مذهبی فرزند: رویکردی قرآنی-جامعه‌شناختی2346488410.48310/qej.2025.19627.1062FAمریماحمدپوردانشجوی دکتری سیاستگذاری فرهنگی دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران.Journal Article20250531Through self-knowledge, the human being engages in reflection upon the nature of his or her existence in the world. These normative principles—what ought and ought not to be—protect the individual from permissiveness and reductionist conceptions of existence. <em>Nahj al-Balagha</em>, as an authoritative text within Islam, is also regarded as a significant anthropological source due to the human-centered approach embedded in its discourse.The present study adopts a descriptive design with an applied objective and is conducted using documentary and library-based research methods. Its purpose is to examine the strategies for enhancing the ontological capacity of human beings based on <em>Nahj al-Balagha</em>, with its primary discussions extracted from this text. The findings indicate that knowledge of God, attention to the reciprocal relationship between knowledge and intellect, awakening from heedlessness, pursuing the path of self-knowledge, and adherence to religious commandments constitute the principal strategies for increasing the ontological capacity of the human being. Accordingly, these strategies move the individual from a state of heedlessness and limitation toward a condition of awareness and fuller potential. This transformation ultimately ensures individual felicity and, on a broader horizon, the well-being of society and humanity at large.این پژوهش نقش مادر در تعمیق ارزش‌های دینی و شکل‌گیری هویت مذهبی فرزند را با تکیه بر آیات قرآن، روایات اسلامی و تحلیل‌های جامعه‌شناختی مبتنی بر نظریه‌های چارلز هورتون کولی (خودآینه‌ای و گروه نخستین) و پی‌یر بوردیو (سرمایه فرهنگی و عادت‌واره) مطالعه میکند. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و داده‌ها از طریق تحلیل آیات، روایات و منابع نظری گردآوری شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که مادر به‌عنوان اولین مربی دینی و اجتماعی، از طریق تعاملات اولیه، گفتار نیکو، رفتارهای الگومدار، ارزیابی مستمر و تقویت روابط خانوادگی مبتنی بر محبت، هویت دینی فرزند را شکل می‌دهد. همچنین، مادر با ایجاد محیط دینی و آموزش اصول اخلاقی نظیر صداقت، صبر، پاکدامنی و ذکر خدا، ارزش‌های دینی را در فرزند درونی میکند. او با تشویق به عبادت خالصانه، اجتناب از کارهای بیهوده و رعایت تقوا و نیکوکاری، سرمایه فرهنگی و نمادین فرزند را ارتقا می‌دهد. در نهایت، نتایج حاکی از آن است که مادر با انتقال باورهای دینی و تقویت هویت مذهبی، رشد اجتماعی، اخلاقی و فرهنگی فرزند را به‌صورت همدلانه تسهیل میکند.
https://qej.cfu.ac.ir/article_4884_aec50597c121c20a23e6482f8ae94a49.pdfدانشگاه فرهنگیاندو فصلنامه مطالعات تربیتی و اجتماعی قرآن وعترت1833-271781520250823The Origins of Art Education in the Second Step of the Islamic Revolution Statement with Emphasis on the Heritage of Islamic Artخاستگاه تربیت هنری در بیانیه گام دوم انقلاب با تکیه بر پیشنیه هنر اسلامی4764488510.48310/qej.2026.17172.1034FAسعیدهمعصومیدکتری تخصصی فلسفه هنر، استادیارگروه علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران؛Journal Article20240907Art education is considered one of the valuable achievements of human civilization. In Islamic civilization—one of the most influential and significant civilizations in history—there exists a profound connection between art, beauty, and artistic education. Within this intellectual tradition, art and beauty, beyond their aesthetic function, serve as instruments for conveying Islamic values, ideas, and ethics, as well as manifestations of divine majesty in human life. Islamic civilization, with its rich treasury of art, literature, architecture, music, and aesthetics, has extended these values throughout Islamic societies and even into the broader sphere of global cultures. This study, adopting an analytical–inferential approach, examines the relationship between art and beauty in Islamic civilization, with particular emphasis on the “domain of aesthetic and artistic education” in the Fundamental Transformation Document of Education and the Second Step of the Islamic Revolution Statement. It also analyzes the foundations of art education within these documents. The findings indicate that strengthening art education in accordance with Islamic principles and values not only enhances the cognitive, emotional, and practical competencies of the younger generation but also clarifies the role of art in Islamic society and contributes to the realization of the lofty ideals of the Islamic Revolution. Accordingly, the development of artistic culture and the deepening of religious values can contribute to the advancement of contemporary Iranian society and the flourishing of the capacities of Islamic civilization.تربیت هنری از دستاوردهای ارزشمند تمدن بشری است. در تمدن اسلامی، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین و اثرگذارترین تمدن‌های تاریخ، پیوندی عمیق میان هنر، زیبایی و تربیت هنری برقرار است. هنر و زیبایی در این سنت فکری افزون بر کارکرد زیبایی‌شناختی، ابزار انتقال ارزش‌ها، ایده‌ها و اخلاقیات اسلامی و نیز تجلی جلالت الهی در زندگی انسان به شمار می‌آیند. تمدن اسلامی با گنجینه‌ای غنی از هنر، ادبیات، معماری، موسیقی و زیبایی‌شناسی، این ارزش‌ها را در جوامع اسلامی و حتی در ساحت فرهنگ‌های جهانی گسترش داده است. این پژوهش با رویکرد تحلیلی ـ استنباطی، نسبت میان هنر و زیبایی در تمدن اسلامی را با تأکید بر «ساحت تعلیم و تربیت زیبایی‌شناسی و هنری» در سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش و بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی بررسی میکند و مبانی تربیت هنری را در این اسناد تحلیل می‌نماید. یافته‌ها نشان می‌دهند تقویت آموزش و تربیت هنریِ منطبق با اصول و ارزش‌های اسلامی، علاوه بر ارتقای شایستگی‌های شناختی، عاطفی و مهارتی نسل جوان، به تبیین جایگاه هنر در جامعه اسلامی و تحقق آرمان‌های متعالی انقلاب اسلامی یاری می‌رساند. بر این اساس، توسعه فرهنگ هنری و تعمیق ارزش‌های دینی میتواند به تعالی جامعه ایران معاصر و شکوفایی ظرفیت‌های تمدن اسلامی کمک کند.https://qej.cfu.ac.ir/article_4885_caad23a321f1f029e1b1e56d27896b83.pdfدانشگاه فرهنگیاندو فصلنامه مطالعات تربیتی و اجتماعی قرآن وعترت1833-271781520250823Solutions for internalizing and deepening the culture of modesty, chastity and hijab in thesecond step of the revolution with an emphasis on content productionراهکارهای نهادینه‌سازی و تعمیق فرهنگ حیا، عفاف و حجاب در گام دوم انقلاب؛ با تأکید بر تولید محتوا6588488610.48310/qej.2025.18464.1051FAفاطمه ساداتهاشمیاناستادیار دانشگاه فرهنگیان قم، ایران،Journal Article20250219The aim of the current research is to provide solutions for internalizing and deepening the culture of hijab and chastity among students, focusing on the production of curriculum content. The findings of the research, which was carried out using a descriptive-analytical method and with the help of library tools, showed that the existing content in the field of hijab and chastity is not sufficient for the current needs of the society<br />Explaining the basics and presenting the principles of hijab and expressing its operational functions in the "Religion and Life" textbooks for the second secondary school level can be an important variable in accepting the culture of chastity among students<br />Inclusion of the mentioned items in the textbooks, in addition to the fact that it causes the internalization and deepening of the culture of modesty, chastity and hijab among students.Inclusion of the mentioned items in the textbooks, in addition to the fact that it causes the internalization and deepening of the culture of modesty, chastity and hijab among studentsInclusion of the mentioned items in the textbooks, in addition to the fact that it causes the internalization and deepening of the culture of modesty, chastity and hijab among studentsهدف از پژوهش حاضر، ارائه راهکارهای نهادینه‌سازی و تعمیق فرهنگ حیا، حجاب و عفاف در میان دانش‌آموزان با محوریت تولید محتوای درسی است. جامعه پژوهشی این تحقیق، کتب درسی مقطع متوسطه دوم -اعم از سه پایه تحصیلی- است. یافته‌های تحقیق که به روش توصیفی ـ تحلیلی (کیفی) و با کمک ابزار کتابخانه‌ای انجام پذیرفته، نشان داد محتوای موجود در زمینه حجاب و عفاف، کفایت از نیاز فعلی جامعه را ندارد. تبیین مبانی و ارائه اصول حجاب و بیان کارکردهای عملیاتی آن در کتاب‌های درسی "دین و زندگی" مقطع متوسطه دوم، به عنوان یک متغیّر مهم در پذیرش فرهنگ عفاف در میان دانش‌آموزان میتواند باشد. این اصول، شامل فطری بودن حجاب، ابتنای حجاب بر وحی و ارائه کارکردهای آن در ساحت‌های متعدد انسانی است. گنجاندن موارد یادشده در کتب درسی، افزون بر این که سبب نهادینه‌سازی و تعمیق فرهنگ حیا، عفاف و حجاب در میان دانش‌آموزان میگردد؛ عامل مهمی جهت تقویت هویت ملی-دینی و اسلامی-انقلابی ایشان خواهد بود. نتایج پژوهش، حاکی از آن بود که توجه به اهمیت نهادینه‌سازی فرهنگ حیا، حجاب و عفاف در گام دوم انقلاب در میان نسل جوان کشور، تکمیل کیفی و کمی محتوای درسی موجود در این زمینه را می‌طلبد.https://qej.cfu.ac.ir/article_4886_4ee17bdeef359b1e4b618012f6bfcce2.pdfدانشگاه فرهنگیاندو فصلنامه مطالعات تربیتی و اجتماعی قرآن وعترت1833-271781520250823Criticism of the foundations of liberalism based on the views of Mrs. Aminنقد مبانی لیبرالیسم بر اساس آراء بانو امین89112488710.48310/qej.2025.19687.1063FAزهرا ساداتسرکشیکیاندکتری رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی؛ پژوهشگر پژوهشگاه مطالعات اسلامی جامعه الزهراء (س). قم، ایران؛Journal Article20250603Liberalism is one of the most important movements in the Western world in the 19th century, which came about due to the characteristics and developments of medieval society.The most important principles of this movement are: individualism, freedom, rationalism, and secularism, but due to the excesses in these principles, many negative consequences arose in the personal, social, economic, and other spheres.In addition, the spread of Western developments in countries around the world caused the liberal system and its negative consequences to spread throughout the world.This is one of the challenges of today's world, so in this research, with the aim of criticizing the foundations of liberalism in an applied, descriptive and analytical way, we criticized these foundations based on the opinions of Mrs. Amin, and we concluded that Mrs. Amin has put forward opinions that can be used to criticize the foundations of liberalism through their examination and analysisAmong them: the axis of the world is God, and the criterion of ethics and values is religion and faith, even reason acknowledges the existence of the Creator and the truth of Islam, and human freedom finds meaning within the framework of reason and Sharia. Reason can achieve the law of justice with the help of faith, because the religion of Islam rules in relation to all governmental, political, etc. issues and is the main source of these matters.لیبرالیسم یکی از مهمترین جنبشهای جهان غرب در قرن 19 میلادی است که بواسطه ویژگیها و تحولات جامعه قرون وسطی، به وقوع پیوست. مهمترین مبانی این نهضت عبارت است از: فردگرایی، آزادی، عقلگرایی و سکولاریسم، اما به دلیل افراط در این مبانی پیامدهای منفی فراوانی در حوزه های فردی، اجتماعی، اقتصادی و ... بوجود آمد. علاوه بر این که گسترش تحولات غرب در کشورهای جهان موجب گردید تا نظام لیبرالیسم و پیامدهای منفی آن در سراسر دنیا گسترش یابد. این امر یکی از چالش های جهان امروز است، لذا در این تحقیق با هدف نقد مبانی لیبرالیسم به شیوه کاربردی و روش توصیفی و تحلیلی به نقد این مبانی بر اساس آراء بانو امین پرداختیم و به این نتیجه رسیدیم که بانو امین آرائی را مطرح فرمودهاند که بواسطه بررسی و تحلیل آن میتوان مبانی لیبرالیسم را نقد نمود، از جمله: محور جهان خداوند است و ملاک اخلاق و ارزش ها دین و ایمان است، حتی عقل نیز به وجود آفریدگار و حقیقت اسلام اعتراف میکند و آزادی انسان ها در چهارچوب عقل و شرع معنا پیدا میکند. عقل به کمک ایمان میتواند به قانون عدل دست یابد، زیرا دین اسلام در رابطه با تمام مسایل حکومتی، سیاسی و ... حکم دارد و منبع اصلی این امور است.https://qej.cfu.ac.ir/article_4887_8ec80f604dbdd61e1d21edeefae573e2.pdfدانشگاه فرهنگیاندو فصلنامه مطالعات تربیتی و اجتماعی قرآن وعترت1833-271781520250823The Manifestation of the Quran in the Educational Teachings of Imam Sadiq (AS) (Content Analysis of the Teachings in the Light of the Divine Word)تجلی قرآن در آموزه‌های تربیتی امام صادق (ع) ( تحلیل محتوایی آموزه‌ها در پرتو کلام الهی )113140488810.48310/qej.2025.18054.1045FAعباسرهبریگروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.محمدپاکسرشتگروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.محمد علیجواهری کاشانیگروه مطالعات اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.Journal Article20250111As the Speaking Quran and one of the greatest teachers of Islamic education, Imam Sadiq (AS) has presented a comprehensive and unparalleled model in the field of social, moral, and scientific education that is rooted in the original teachings of the Quran. The present study, with a content and comparative analysis approach, explores the specific and innovative dimensions of the educational teachings of Imam Sadiq (AS) in the light of the Divine Word. The main question of the research is whether the specific and innovative components of the educational teachings of Imam Sadiq (AS) are in line with the Holy Quran and have distinctive innovations? In this regard, by examining the narrations and practical life of Imam Sadiq (AS) and comparing them with the verses of the Holy Quran, the three main axes of social education (such as educating the elite and managing social interactions), moral education (such as emphasizing good character and awakening conscience), and scientific education (such as promoting critical thinking and cultivating talents) have been analyzed. The research findings show that the educational teachings of Imam Sadiq (AS) are in line with the Holy Quran and at the same time, they have innovations that distinguish it from other educational schools and are capable of responding to the educational needs of contemporary societies. This article provides a conceptual model of the educational system of Imam Sadiq (AS), and paves the way for new research in the field of Islamic education.امام صادق (ع) به‌عنوان قرآن ناطق و یکی از بزرگ‌ترین معلمان تربیت اسلامی، الگویی جامع و بی‌بدیل در عرصه تربیت اجتماعی، اخلاقی و علمی ارائه داده‌اند که ریشه در آموزه‌های اصیل قرآنی دارد. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیل محتوایی و تطبیقی، به واکاوی ابعاد اختصاصی و نوآورانه آموزه‌های تربیتی امام صادق (ع) در پرتو کلام الهی می‌پردازد. این پژوهش در صدد پاسخگویی به این پرسش است که مؤلفه‌های اختصاصی و نوآورانه آموزه‌های تربیتی امام صادق (ع) با قرآن کریم همسو است، دارای نوآوری‌های متمایز است؟ در این راستا، با بررسی روایات و سیره عملی امام صادق (ع) و تطبیق آن با آیات قرآن کریم، سه محور اصلی تربیت اجتماعی (مانند تربیت نخبگان و مدیریت تعاملات اجتماعی)، تربیت اخلاقی (مانند تأکید بر حسن خلق و بیداری وجدان) و تربیت علمی (مانند ترویج تفکر انتقادی و پرورش استعدادها) مورد تحلیل قرارگرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد آموزه‌های تربیتی امام صادق (ع) با قرآن کریم همسو بوده و درعین‌حال، دارای نوآوری‌هایی هستند که آن را از سایر مکاتب تربیتی متمایز می‌سازد و قابلیت پاسخگویی به نیازهای تربیتی جوامع معاصر را نیز دارد. این مقاله با ارائه مدلی مفهومی از نظام تربیتی امام صادق (ع)، زمینه را برای پژوهش‌های نوین در حوزه تربیت اسلامی فراهم می‌سازد.https://qej.cfu.ac.ir/article_4888_f1fa577a491daf693192d7b6af6aeede.pdf